Konu

Formula 1'i tanıyalım

Formula 1'i tanıyalım: Lastikler

paylaşım
yorumlar
Formula 1'i tanıyalım: Lastikler
Abdullah Çelik
Ekleyen: Abdullah Çelik , Şef Editör
11 Oca 2018 15:08

Formula 1 araçlarında aerodinami, kompozit üretimi ve motorların gelişimi konusunda çok fazla kaynak harcanıyor olsa da, lastikler aracın zemin ile temasını sağlayan kısım olduğu için büyük önem taşıyor.

Geleneksel olarak ortalama bir araba, iyi lastiklerle iyi iş çıkarabilir ancak kötü lastiklerle, çok iyi bir araç dahi şansa sahip olmaz. 2007'den beri tüm takımlar tek bir üreticiden lastik aldığı için bu günümüzde pek net görülmüyor ancak yine de lastikler performans farkları konusunda büyük öneme sahip. Yeni ve daha az kullanılmış lastikler, kullanılmış lastiklerden daha fazla avantaja sahip oluyorlar. Bu yüzden takımlar ve pilotlar, yarışta gerektiği kadar yeni lastiğe sahip olmak için hafta sonu boyunca kendilerine verilen lastikleri düzgün bir şekilde kullanmak ve iyi plan yapmak zorunda kalıyorlar.

Aralarında bazı teknolojik bilgi alışverişi olsa da yarış lastikleri ile yol lastikleri arasında önemli farklar var. Normal bir otomobil lastiği minimum 20 bin km civarında gidecek şekilde, yani dayanıklılık üzerine tasarlanırlar. Mevcut Formula 1 lastikleri ise lastik hamuruna göre ortalama 60 ile 120 km arasında dayanıyor. F1 aracındaki tüm parçalar gibi lastikler de güçlü yapıda ancak hafif olacak şekilde hazırlanıyor. Yol araçlarına göre çok daha yüksek güçlere maruz kaldığı için F1 lastikleri naylon ve polyester yapıda, karmaşık örgü düzenine sahip olurlar. Formula 1 araçları ortalama 4G yanal, 5G uzunlamasına güce maruz kalıyorlar.

Yarış lastikleri çok yumuşak, doğal ve sentetik hamurlardan hazırlanıyorlar. Tüm bunlar, lastiklerin yola çok iyi yapışmasını sağlarken çok hızlı tükenmesine neden oluyor. Yarış pistlerine baktığınızda tek bir yarış çizgisi görürsünüz ve bu çizgi üzerinde çok fazla kauçuk kalıntısı olur. Lastikler eskidikçe parçalanan lastikler pist yüzeyinde kalırlar. Yarış lastikleri genel olarak en iyi performansını oldukça yüksek sıcaklıklarda verir ancak yine de farklı lastik türlerinin optimum çalışma aralıkları farklı olabiliyor.

 

Yarış lastiklerinin gelişimi 1960'ların sonu, 1970'lerin başından itibaren desenlerin kaldırılmasıyla hızlandı. Takımlar ve lastik üreticileri, lastik üzerinde yer alan desenlerin kaldırılmasıyla, kuru zemin lastiklerinin pist yüzeyine daha iyi yapıştığını ve böylece daha fazla performans alındığını fark ettiler. 1998'de viraj hızlarının düşürülmesi amacıyla getirilen oluklu lastiklere kadar Formula 1'de oluksuz (slick) lastikler kullanıldı. 1998'de getirilen kurallarda her lastikte 2.5 mm derinliğinde 4 çizginin olacağı ve bunların birbirlerinden 50 mm uzaklıkta olacağı belirtildi. Yeni kurallar, lastik üreticilerine yeni zorlukları beraberinde getirdi. 

2009'da ise oluksuz lastikler tekrar spora döndü. FIA'nın aerodinamik kurallarda geri adım atması araçların hızını düşürecekti. Bu sayede daha hızlı olan oluksuz lastikler spora döndü ve hâlâ kullanılmaya devam ediyor.

Her yarış öncesinde Pirelli, o pistin karakteristiğine göre getireceği 3 lastik türünü belirliyor. Bunlardan ikisini pilotlar kullanmak zorunda oluyorlar. Lastiğin yumuşaklığını kullanılan malzemeler ve oranları belirliyor. Lastik hamurunda kullanılan ana malzemeler karbon, sülfür ve yağ. Genel olarak konuşmamız gerekirse, lastiğe ne kadar çok yağ eklenirse yumuşaklık derecesi o kadar artar. Yumuşak olan lastikler, sert olan lastiklere göre daha hızlı olsa da tam tersi yönde daha az dayanıklı oluyorlar. 

Bu seneye kadar Pirelli'nin 5 çeşit kuru zemin lastiği vardı: Ultra yumuşak (mor), süper yumuşak (kırmızı), yumuşak (sarı), orta (beyaz) ve sert (turuncu). Geçen sene sonunda ise Pirelli, bu lastiklere bir set yumuşak ve bir set sert hamur daha ekledi. Bu seneden itibaren kullanılacak olan bu lastiklerden hiper yumuşak olan pembe kenarlı lastik en yumuşak lastik olacak. Geçen sene turuncu olan sert lastik bu sene mavi kenarlı olurken, süper sert olarak spora giren en sert lastik hamuru turuncu olacak.

 

Kuru zemin lastikleri daha önce bahsettiğimiz gibi oluksuz olurken, yağmur lastikleri oluklu oluyor. Geçiş lastiği olarak adlandırılan yeşil yanaklı lastikler, yoğun yağmurun olmadığı koşullarda kullanılıyor. Mavi yanaklı lastikler ise yağmur şiddetini arttırdığında kullanılıyor.

Yağmurlu yarışlarda pilotların en çok korktuğu olaylardan birisi aquaplaning yani kızaklama olayıdır. Su birikintisinin çok fazla olduğu noktalarda, lastikle pist arasında yer alan bu birikinti, pilotun kontrolünü kaybetmesine neden oluyor. Yol tutuşu neredeyse tamamen yok olduğu için pilot daha iyi pist koşulları bulana kadar araç istemsiz bir şekilde ilerliyor. Modern lastiklerde, lastik kanalları suyu en iyi şekilde tahliye etmesi için bilgisayar ortamında hazırlanıyor. Tam hızda, Pirelli'nin geçiş lastikleri saniyede 25 litre su tahliye ediyor. Tam yağmur lastikleri ise saniyede 65 litreye kadar su tahliye edebiliyor.

Formula 1 lastiklerine özel, nitojenle zenginleştirilmiş hava karışımı basılıyor. Bu karışım, sıcaklığa göre lastik basıncındaki değişimin minimum seviyede olması şeklinde tasarlanıyor. Bu karışım ayrıca normal havadan daha uzun süre dayanmasını sağlıyor.

Kurallarda lastiklerle ilgili yer alan kısımlar:

  • Tek lastik tedarikçisi olan Pirelli, takımlara aynı lastikleri verir
  • Pirelli'nin 5 set kuru zemin lastiği vardır (Bu sene 7 oldu) ve bunlar lastik yanaklarındaki renklerle ayrılır.
  • Her yarışta takımlara 3 tür kuru zemin lastiği verilir.
  • Her hafta sonunda bir pilota 13 set kuru zemin, 4 set geçiş, 3 set yağmur lastiği verilir.
  • Avrupa'daki yarışlardan en geç 9, Avrupa dışındaki yarışlardan 15 hafta önce takımlara ilgili yarışta hangi lastiklerin verileceği açıklanır.
  • Pirelli, her yarış için iki set zorunlu lastik belirler. Bunun dışında en yumuşak hamurlu lastiklerden bir set sıralamalarda 3. seansta kullanılmak zorundadır. Kalan 10 seti takımlar istediği zaman kullanabilir. 
  • Takımın lastik seçimleri, iki pilot arasında değişiklik gösterebilir.
  • Takımlar, pilotlarının hangi lastikleri seçtiğini Avrupa yarışlarından en geç 8 hafta, Avrupa dışı yarışlarda ise 14 hafta önce Pirelli'ye bildirmek zorundadır.
  • Belirtilen süre içerisinde açıklama yapılmazsa, o zaman seçimi FIA yapar.
  • 2017'de ilk yarışlar için lastik seçimi süresi, testlerden önce olduğu için, ilk 5 yarışta kullanılacak lastiklere FIA karar verdi. 
  • Her araç için yapılan seçim, yarıştan önceki 2 haftaya kadar gizli tutulur.
  • Yarış hafta sonu boyunca takımlar, belli süreler içerisinde lastikleri geri vermek zorundadır.

             - 1. antrenman seansının ilk 40 dakikasından sonra 1 set

             - 1. antrenman seansı sonrası 1 set

             - 2. antrenman sonrası 2 set *

             - 3. antrenman sonrası 2 set *

*1. ve 2. antrenman seansları yağmur altında geçmezse ve seans ertelenmezse bu kural geçerlidir. Bu durumda lastikler pilotlarda kalabilir ancak hepsi sıralamalardan önce verilmek zorundadır.

 
  • Pirelli tarafından belirlenen zorunlu iki lastik, antrenmanlardan sonra verilmez ve yarışta kullanılmak zorundadır. 
  • Yarışta yağmur lastikleri kullanılmadıysa, Pirelli'nin belirlediği iki set kuru zemin lastiği kullanılmak zorundadır. Ancak yağmur yağarsa bu zorunluluk ortadan kalkar. 
  • Sıralamalarda 3. seansa geçen pilotlar, o seansta kullanılan yumuşak lastiği geri vermek zorundadır. Bu pilotlar yarışta, 2. seansta en hızlı turu attıkları lastiklerle başlarlar. İlk 10 dışındaki pilotlar ise yarışa istedikleri lastik türüyle başlama hakkına sahip olurlar.
  • Takımlar sıralamalarda ve yarışta yağmur lastiklerini kullanmakta özgürler. Ancak antrenman seansında, yarış yönetiminin "yağmurlu seans" bildirimi yapması halinde yağmur lastiklerini kullanabilirler.
  • Yağmur nedeniyle güvenlik aracı arkasında başlayan yarışlara, tam yağmur lastikleriyle başlamak zorunludur.
  • Takımların kuralları ihlal edip etmediklerini anlayabilmek için her bir lastiğe barkod yapıştırılır. Bu sayede FIA, lastik kullanımını yakından takip ediyor.
  • Yarış içerisinde farklı bir tür lastik kullanan sürücü, o lastiklerle 3'ten fazla tur atamaz. 3 tur içerisinde o lastikleri değiştirmeyen sürücüye 38.3 maddesine göre ceza verilir.

©Formula1.com

Slider
Liste

Pirelli tyres

Pirelli tyres
1/91

Fotoğraf: GP3 Series Media Service

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
2/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
3/91

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Pirelli tyres in a rack

Pirelli tyres in a rack
4/91

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
5/91

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
6/91

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Pirelli hyper soft

Pirelli hyper soft
7/91

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
8/91

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
9/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli mühendisi

Pirelli mühendisi
10/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli mühendisi ve Nikita Mazepin, Sahara Force India VJM10

Pirelli mühendisi ve Nikita Mazepin, Sahara Force India VJM10
11/91

Fotoğraf: Sutton Images

Hypersoft 2018 Pirelli lastik detay, Nikita Mazepin, Sahara Force India VJM10

Hypersoft 2018 Pirelli lastik detay, Nikita Mazepin, Sahara Force India VJM10
12/91

Fotoğraf: Sutton Images

Hypersoft 2018 Pirelli lastik detay, Nikita Mazepin, Sahara Force India VJM10

Hypersoft 2018 Pirelli lastik detay, Nikita Mazepin, Sahara Force India VJM10
13/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli tyres

Pirelli tyres
14/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli tyres

Pirelli tyres
15/91

Fotoğraf: Sutton Images

2018 Pirelli lastikleri

2018 Pirelli lastikleri
16/91

Fotoğraf: Sutton Images

2018 Pirelli lastikleri

2018 Pirelli lastikleri
17/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
18/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

2018 Pirelli F1 lastikleri

2018 Pirelli F1 lastikleri
19/91

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
20/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
21/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
22/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
23/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

ART Grand Prix mechanics prepare Pirelli tyres

ART Grand Prix mechanics prepare Pirelli tyres
24/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
25/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
26/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü

Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü
27/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
28/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü

Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü
29/91

Fotoğraf: Sutton Images

Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü

Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü
30/91

Fotoğraf: Sutton Images

Sean Bratches, Formula One Operasyon Direktörü, Roberto Boccafogli, Pirelli İletişim Sorumlusu, Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü

Sean Bratches, Formula One Operasyon Direktörü, Roberto Boccafogli, Pirelli İletişim Sorumlusu, Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü
31/91

Fotoğraf: Sutton Images

Sean Bratches, Formula One Operasyon Direktörü, Roberto Boccafogli, Pirelli İletişim Sorumlusu, Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü

Sean Bratches, Formula One Operasyon Direktörü, Roberto Boccafogli, Pirelli İletişim Sorumlusu, Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü
32/91

Fotoğraf: Sutton Images

Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü

Mario Isola, Pirelli Spor Direktörü
33/91

Pirelli 2018 lastikleri

Pirelli 2018 lastikleri
34/91

Fotoğraf: Glenn Dunbar / LAT Images

Roberto Boccafogli, Pirelli İletişim Sorumlusu, Maurizio Arrivabene, Takım Patronu

Roberto Boccafogli, Pirelli İletişim Sorumlusu, Maurizio Arrivabene, Takım Patronu
35/91

Fotoğraf: Glenn Dunbar / LAT Images

Pirelli lastiği

Pirelli lastiği
36/91

Fotoğraf: Sutton Images

Ferrari mekanikeri ve Pirelli lastiklari

Ferrari mekanikeri ve Pirelli lastiklari
37/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastik hazırlık alanı

Pirelli lastik hazırlık alanı
38/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli tyre detail

Pirelli tyre detail
39/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli tyres

Pirelli tyres
40/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastik hazırlık alanı

Pirelli lastik hazırlık alanı
41/91

Fotoğraf: Mark Sutton

Pirelli lastik hazırlık alanı

Pirelli lastik hazırlık alanı
42/91

Fotoğraf: Mark Sutton

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
43/91

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Red Bull personeli, Pirelli lastikleri

Red Bull personeli, Pirelli lastikleri
44/91

Fotoğraf: Sam Bloxham / LAT Images

Pebe Pirelli

Pebe Pirelli
45/91

Pirelli mühendisi

Pirelli mühendisi
46/91

Fotoğraf: Sutton Images

Red Bull Racing mekanikeri ve Pirelli

Red Bull Racing mekanikeri ve Pirelli
47/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli mühendisleri

Pirelli mühendisleri
48/91

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Pirelli mühendisleri

Pirelli mühendisleri
49/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli mühendisleri

Pirelli mühendisleri
50/91

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Meme kanseri farkındalığı için Pirelli'nin pembe logolu lastikleri

Meme kanseri farkındalığı için Pirelli'nin pembe logolu lastikleri
51/91

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Meme kanseri farkındalığı için Pirelli'nin pembe logolu lastikleri

Meme kanseri farkındalığı için Pirelli'nin pembe logolu lastikleri
52/91

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Pirelli pembe lastik

Pirelli pembe lastik
53/91

Fotoğraf: Pirelli Graphics

Pirelli P Zero World Münih

Pirelli P Zero World Münih
54/91

Pirelli tyres

Pirelli tyres
55/91

Fotoğraf: GP3 Series Media Service

Pirelli tyres

Pirelli tyres
56/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Mercedes-Benz F1 W08 front Pirelli tyre

Mercedes-Benz F1 W08 front Pirelli tyre
57/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli yağmur lastiği

Pirelli yağmur lastiği
58/91

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Pirelli lastiği

Pirelli lastiği
59/91

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Pirelli mühendisleri ve Pirelli lastikleri

Pirelli mühendisleri ve Pirelli lastikleri
60/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli mekanikeri

Pirelli mekanikeri
61/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
62/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli mühendisleri ve Pirelli lastikleri

Pirelli mühendisleri ve Pirelli lastikleri
63/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
64/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
65/91

Fotoğraf: Sam Bloxham / LAT Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
66/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
67/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
68/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
69/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
70/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
71/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Sahara Force India mechaincs and Pirelli tyres

Sahara Force India mechaincs and Pirelli tyres
72/91

Fotoğraf: Sutton Images

A tyre engineer checks a Pirelli tyre

A tyre engineer checks a Pirelli tyre
73/91

Fotoğraf: Sam Bloxham / LAT Images

A Pirelli technician checking tyre temperatures

A Pirelli technician checking tyre temperatures
74/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Pirelli engineer and Pirelli tyres

Pirelli engineer and Pirelli tyres
75/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli engineer and Pirelli tyres

Pirelli engineer and Pirelli tyres
76/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastiklerinin sıcaklıkları kontrol ediliyor

Pirelli lastiklerinin sıcaklıkları kontrol ediliyor
77/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

Pirelli tyres

Pirelli tyres
78/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli tyre preparation area

Pirelli tyre preparation area
79/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli tyre preparation area

Pirelli tyre preparation area
80/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli tyre preparation area

Pirelli tyre preparation area
81/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli tyre preparation area

Pirelli tyre preparation area
82/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli tyre preparation area

Pirelli tyre preparation area
83/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli tyre preparation area

Pirelli tyre preparation area
84/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
85/91

Fotoğraf: GP3 Series Media Service

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
86/91

Fotoğraf: Steven Tee / LAT Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
87/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
88/91

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Pirelli mühendisi

Pirelli mühendisi
89/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli mühendisleri

Pirelli mühendisleri
90/91

Fotoğraf: Sutton Images

Pirelli lastikleri

Pirelli lastikleri
91/91

Fotoğraf: FIA Formula 2

SIRADAKİ Formula 1 HABERİ
Brawn: F1 Cuma günü için format değişikliklerine açık

Önceki haber

Brawn: F1 Cuma günü için format değişikliklerine açık

Sonraki haber

McLaren: Honda'nın F1'de yaşadığı zorluklar Jaguar'a benziyor

McLaren: Honda'nın F1'de yaşadığı zorluklar Jaguar'a benziyor

Bu Haber Hakkında

Seri Formula 1
Editör Abdullah Çelik
Haber Türü Özel Haber