Konu

Formula 1'i tanıyalım

Formula 1'i tanıyalım: Viraj dönme

paylaşım
yorumlar
Formula 1'i tanıyalım: Viraj dönme
Abdullah Çelik
Ekleyen: Abdullah Çelik , Şef Editör
3 Oca 2018 15:01

Yarış araçları gündeme geldiğinde virajları hızlı dönmek işin en önemli parçalarından birisidir. Formula 1 için de tam olarak bu söz konusu.

 Nico Rosberg, Mercedes F1 AMG

Nico Rosberg, Mercedes F1 AMG

Fotoğraf: Peter Fox

Dürüst konuşmak gerekirse pilotun yetenekleri düzlükten ziyade daha çok virajlarda ortaya çıkıyor. Usta pilotların virajlarda kazandıkları zaman, galibiyet ile mağlubiyet arasında fark yapan şeylerden olabilir.

En iyi viraj dönmenin temelinde, çekiş döngüsü yer alıyor. Yarış araçlarının lastiklerinin sunabileceği yol tutuşunun bir sınırı var. Frenleme ve hızlanma ile uzunlamasına yol tutuşu, virajlarda yanal yol tutuşu ya da kıvrımlı bölümlerde her ikisi şeklinde olabilir. Pilotlar farklı fren stillerine sahip olabilirler. Frenlemeleri, viraja giriş açıları ya da gaza basma süreleri kendi aralarında farklılıklar gösterebilir. Tüm bunları lastikleri mümkün olan en uzun süre, en iyi şekilde kullanmak için yaparlar. Çekiş döngüsünü en iyi şekilde kullanmak için, mümkün olan yol tutuşunu ayarlamaya çalışırlar. Bu kapsamda bir tur boyunca fren ve gaz kullanımı büyük yetenek gerektirir. 

Oversteer (arkadan kayma) ve understeer (önden kayma) viraj dönmeyi anlama açısından hayati önem taşır. Aracın hangi tarafının yol tutuşunu ilk olarak kaybettiğine bağlı olarak bu terimler kullanılır. Önden kaymada, kelimeden anlayacağınız üzere aracın ön tarafı yol tutuşunu ilk bırakan taraf olur ve  merkezkaç kuvveti devreye girdiği için araç dışarı doğru açılır. Arkadan kaymada ise ilk olarak arka taraf kendisini bırakır ve pilot ön tarafı kontrol ederek aracı kontrol altına almaya çalışır. Bir şekilde yol araçlarındaki el freni ile arkayı kaybedip toparlamaya benzer.

Önden kayma doğal olarak daha stabil olur. Aracın hızı yeteri kadar düştüğü zaman yol tutuşu tekrar geri gelir ve bu yüzden yol araçlarının hemen hemen çoğu bir miktar önden kaymaya meyilli olur. Ancak bu aynı zamanda aracı yavaşlatan bir şey. Bu yüzden Formula 1 şasi mühendisleri bunu engellemeye çalışırlar. Arkadan kayma ise tam tersi stabil olmaz. Pilot hızlı bir şekilde yeteneklerini kullanarak gaz ve direksiyon ile düzeltme yapmıyorsa, sonunda spin atılır. Ancak arkadan kaymaya meyilli şasiler, pilotun virajı dönmesinde yardımcı olur. Yol tutuşu konusunda arkadan kaydırarak dönme konuda yetenekli olan pilotlar, viraja önden kaymaya göre daha fazla hız taşıyabilir. Bu yüzden az ya da çok, F1 araçlarında arkadan kaymaya meyilli olma özelliği de bulunur.

 

Yarış aracı virajı 3 aşamada döner: Viraja giriş, apeks, çıkış. Viraja giriş adı üstünde, aracın viraja dönmeye başlayacağı noktadır. O esnada araçtaki ağırlık dağılımı değişir. Arka taraftaki yük öne doğru geçer ve bu esnada arkadan kayma devreye çıkabilir. Pilot o süreci, dönmeye yardımcı olması için kullanır.

Apeks noktası giriş ile çıkış arasında kalan nötr bölümdür. Virajların şeklinde göre apeks noktası değişebilir. Yani virajın erken bir bölümünde mi yoksa geç bir bölümünde mi olduğu pistin yapısına göre değişiklik gösterebilir. Ayrıca pilotların sürüş ve viraj dönme şekillerine göre de apeks noktası değişebilir (Apekse geç giren pilotlar gaza erken basarak virajı daha düz hale getirir). 

Çıkış bölgesi ise artık pilotun hızlanmaya başladığı ve dönme işleminin bitmeye başladığı yerdir. Bu süreçte pilot çekiş esnasında olduğu için araç sınırdadır ve pilot aracı direksiyon hareketleriyle kontrol altında tutmaya çalışır. 

 

 

Kaynak: Sekizsilindir.com

Çekiş sürecini aracın downforce seviyesi (aerodinamik açıdan üstün araçlar, virajlarda rayda gidiyormuş gibi görünür), pist yüzeyindeki yol tutuş seviyesi (yağmur ve ıslak koşullarda yol tutuşu çok ciddi seviyede düşer) ve hatta yolun eğim açısındaki minik değişiklikler gibi birçok şey etkileyebilir. En başarılı pilotlar, viraj dönerken sınırları istikrarlı bir şekilde en iyi bulan ya da tahmin eden sürücülerdir. Bu sürücüler, en sık şekilde virajlarda sınırlarda sürerler.

©Formula1.com

Slider
Liste

Sepang 6. viraj

Sepang 6. viraj
1/39

COTA 1. viraj

COTA 1. viraj
2/39

Fotoğraf: Sam Bloxham / LAT Images

11. Viraj

11. Viraj
3/39

Fotoğraf: Sutton Images

9. Viraj

9. Viraj
4/39

Fotoğraf: Sutton Images

3. Viraj

3. Viraj
5/39

Fotoğraf: Sutton Images

Sebastian Vettel, Ferrari SF70H

Sebastian Vettel, Ferrari SF70H
6/39

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Sebastian Vettel, Ferrari SF70H

Sebastian Vettel, Ferrari SF70H
7/39

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Sebastian Vettel, Ferrari SF70H

Sebastian Vettel, Ferrari SF70H
8/39

Valtteri Bottas, Mercedes AMG F1 W08, Lewis Hamilton, Mercedes AMG F1 W08, Sebastian Vettel, Ferrari SF70H

Valtteri Bottas, Mercedes AMG F1 W08, Lewis Hamilton, Mercedes AMG F1 W08, Sebastian Vettel, Ferrari SF70H
9/39

Fotoğraf: Steve Etherington / LAT Images

Sebastian Vettel, Ferrari SF70H

Sebastian Vettel, Ferrari SF70H
10/39

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Valtteri Bottas, Mercedes AMG F1 W08, Lewis Hamilton, Mercedes AMG F1 W08, Sebastian Vettel, Ferrari SF70H, Daniel Ricciardo, Red Bull Racing RB13, startta

Valtteri Bottas, Mercedes AMG F1 W08, Lewis Hamilton, Mercedes AMG F1 W08, Sebastian Vettel, Ferrari SF70H, Daniel Ricciardo, Red Bull Racing RB13, startta
11/39

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Sebastian Vettel, Ferrari SF70H

Sebastian Vettel, Ferrari SF70H
12/39

Fotoğraf: Sutton Images

Lewis Hamilton, Mercedes-Benz F1 W08

Lewis Hamilton, Mercedes-Benz F1 W08
13/39

Fotoğraf: Sutton Images

Lewis Hamilton, Mercedes-Benz F1 W08

Lewis Hamilton, Mercedes-Benz F1 W08
14/39

Fotoğraf: Sutton Images

Lewis Hamilton, Mercedes-Benz F1 W08

Lewis Hamilton, Mercedes-Benz F1 W08
15/39

Fotoğraf: Sutton Images

Lewis Hamilton, Mercedes AMG F1 W08

Lewis Hamilton, Mercedes AMG F1 W08
16/39

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Valtteri Bottas, Mercedes AMG F1 W08, Lewis Hamilton, Mercedes AMG F1 W08

Valtteri Bottas, Mercedes AMG F1 W08, Lewis Hamilton, Mercedes AMG F1 W08
17/39

Fotoğraf: Steve Etherington / LAT Images

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13
18/39

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13
19/39

Fotoğraf: Zak Mauger / LAT Images

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13
20/39

Fotoğraf: Sutton Images

Daniel Ricciardo, Red Bull Racing RB13, Kimi Raikkonen, Ferrari SF70H, Max Verstappen, Red Bull Racing RB13, Nico Hulkenberg, Renault Sport F1 Team RS17 startta

Daniel Ricciardo, Red Bull Racing RB13, Kimi Raikkonen, Ferrari SF70H, Max Verstappen, Red Bull Racing RB13, Nico Hulkenberg, Renault Sport F1 Team RS17 startta
21/39

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Kimi Raikkonen, Ferrari SF70H, Max Verstappen, Red Bull Racing RB13, Carlos Sainz Jr., Renault Sport F1 Team RS17 ve Esteban Ocon, Sahara Force India VJM10

Kimi Raikkonen, Ferrari SF70H, Max Verstappen, Red Bull Racing RB13, Carlos Sainz Jr., Renault Sport F1 Team RS17 ve Esteban Ocon, Sahara Force India VJM10
22/39

Fotoğraf: Sutton Images

Kimi Raikkonen, Ferrari SF70H, Max Verstappen, Red Bull Racing RB13

Kimi Raikkonen, Ferrari SF70H, Max Verstappen, Red Bull Racing RB13
23/39

Fotoğraf: Glenn Dunbar / LAT Images

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13
24/39

Fotoğraf: Sutton Images

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13
25/39

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13
26/39

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13

Max Verstappen, Red Bull Racing RB13
27/39

Fotoğraf: Steven Tee / LAT Images

Fernando Alonso, McLaren MCL32

Fernando Alonso, McLaren MCL32
28/39

Fotoğraf: Sutton Images

Fernando Alonso, McLaren MCL32

Fernando Alonso, McLaren MCL32
29/39

Fotoğraf: Sutton Images

Felipe Massa, Williams FW40, Fernando Alonso, McLaren MCL32, Carlos Sainz Jr.., Renault Sport F1 Team RS17

Felipe Massa, Williams FW40, Fernando Alonso, McLaren MCL32, Carlos Sainz Jr.., Renault Sport F1 Team RS17
30/39

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Fernando Alonso, McLaren MCL32

Fernando Alonso, McLaren MCL32
31/39

Fotoğraf: Sutton Images

Fernando Alonso, McLaren MCL32, Carlos Sainz Jr., Renault Sport F1 Team RS17, Lance Stroll, Williams FW40 ve Romain Grosjean, Haas F1 Team VF-17

Fernando Alonso, McLaren MCL32, Carlos Sainz Jr., Renault Sport F1 Team RS17, Lance Stroll, Williams FW40 ve Romain Grosjean, Haas F1 Team VF-17
32/39

Fotoğraf: Sutton Images

Felipe Massa, Williams FW40, Fernando Alonso, McLaren MCL32

Felipe Massa, Williams FW40, Fernando Alonso, McLaren MCL32
33/39

Fotoğraf: Steven Tee / LAT Images

Sergio Perez, Sahara Force India F1 VJM10, Esteban Ocon, Sahara Force India F1 VJM10, Felipe Massa, Williams FW40, Fernando Alonso, McLaren MCL32

Sergio Perez, Sahara Force India F1 VJM10, Esteban Ocon, Sahara Force India F1 VJM10, Felipe Massa, Williams FW40, Fernando Alonso, McLaren MCL32
34/39

Fotoğraf: Sam Bloxham / LAT Images

Fernando Alonso, McLaren MCL32

Fernando Alonso, McLaren MCL32
35/39

Fotoğraf: Andrew Hone / LAT Images

Fernando Alonso, McLaren MCL32

Fernando Alonso, McLaren MCL32
36/39

Fotoğraf: Sutton Images

Fernando Alonso, McLaren MCL32 ve Sebastian Vettel, Ferrari SF70H

Fernando Alonso, McLaren MCL32 ve Sebastian Vettel, Ferrari SF70H
37/39

Fotoğraf: Sutton Images

Sergio Perez, Sahara Force India VJM10 ve Fernando Alonso, McLaren MCL32

Sergio Perez, Sahara Force India VJM10 ve Fernando Alonso, McLaren MCL32
38/39

Fotoğraf: Sutton Images

Fernando Alonso, McLaren MCL32

Fernando Alonso, McLaren MCL32
39/39

Fotoğraf: Glenn Dunbar / LAT Images

SIRADAKİ Formula 1 HABERİ

Bu Haber Hakkında

Seri Formula 1
Editör Abdullah Çelik
Haber Türü Özel Haber