Konu

Formula 1'i tanıyalım

Formula 1'i tanıyalım: Aerodinami

paylaşım
yorumlar
Formula 1'i tanıyalım: Aerodinami
Abdullah Çelik
Ekleyen: Abdullah Çelik , Şef Editör
1 Oca 2018 15:20

Formula 1'in en önemli bölümlerinden birisi kuşkusuz aerodinamidir. Takımlara ve pilotlara şampiyonluğu getiren özelliklerin başında aerodinami ve motorlar geliyor.

 

Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay
Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay

Fotoğraf: Mark Sutton

Kısaca açıklamamız gerekirse aerodinaminin iki ana konusu vardır: Downforce (yere basma gücü) üreterek aracın lastiklerinin pist yüzeyine yapışık kalmasını sağlayıp virajlarda hızlı gitmesine yardımcı olmak, bir de aracın yavaşlamasına neden olan hava direnci ürünü olan drag etkisini (sürüklenme) azaltmak.

Aerodinami, yarış arabalarının tasarımlarında her zaman önemli olsa da, özellikle 1960'ların sonlarına doğru Formula 1'de büyük önem kazanmaya başladı. O dönemde takımlar, günümüzde popüler olan ön ve arka kanatların ilk örneklerini kullanmaya başladılar. Yarış araçları kanatları, uçaklarda bulunan kanatlarla tam olarak aynı prensipte ancak ters yönde çalışırlar. 

Kanadın iki tarafında, farklı hızlarda ilerleyen hava akımı basınç altında farklılaşır ve böylece ortaya Bernoulli'nin Prensibi olarak bilinen fizik kuralı ortaya çıkar. Bu basınç dengelenmeye çalıştıkça, kanat düşük basınç altında ilerlemeye çalışır. Uçaklar kanatları kendisini kaldırmak için kullanırken, yarış araçları ise tam tersi yerde tutmak için, yani downforce için kullanır. Modern Formula 1 araçları, aerodinamik yere basma gücü sayesinde virajlarda 3.5 g (kendi ağırlığının 3.5 katı) yanal dönme gücü üretebilir. Bu da teoride, yüksek hızda takla atabilecekleri manasına geliyor.

Kanatların ilk döneminde, hareketli olmaları ve çok yüksek bağlantılara sebep olmaları nedeniyle büyük kazalar yaşandı. 1970 sezonu kurallarında kanatların boyutunda ve yerleşim yerinde kısıtlamalara gidildi. Bu kurallar zamanla güncellense de, günümüzdeki kanatların ve yerleşimlerinin temeli atılmış oldu.

1970'lerin ortalarında ground effect (zemin etkisi) keşfedildi. Lotus mühendisleri, aracın altını zekice tasarlayarak daha fazla yere basma gücü üretmenin yolunu buldular. Zemin etkisinde aracın şasisi devasa bir kanat gibi işlev görüyordu ve bu sayede aracın yola yapışması sağlanıyordu. Bu felsefenin son örneği Gordon Murray tarafından tasarlanan Brabham BT46B oldu. Bu aracın arkasında soğutma pervanesine benzer bir pervane vardı ve bu tasarım inanılmaz seviyede yere basma gücü üretiyordu. Diğer takımların bu tasarımın yasallığını sorgulamalarının ardından, tek bir yarış sonrasında tasarım kaldırıldı. Çok geçmeden zemin etkisini azaltmak için kurallarda kısıtlamaya gidildi. İlk olarak aracın yanlarında yer alan ve düşük basınç alanını tutan etek kanatlar, ardından basamaklı tabanlar yasaklandılar. 

İlerleyen senelerde aerodinamik gelişim daha açık oldu. Artan hızlar ve çeşitli faktörlerle kurallar zaman zaman değiştirilip sertleştirilse de aerodinamik gelişim belli doğrultuda oldu.

Sonuç olarak günümüz aerodinamistleri, geçmişteki meslektaşlarına göre daha az özgür olduklarını düşünüyorlar. Sert kurallar, araç üzerindeki tüm parçaların boyutlarını, genişliklerini ve yüksekliklerini belirliyor. Yine de her bir kilogram yere basma gücü, tur zamanı açısından büyük önem taşıyor. Takımlar bunun için rüzgar tüneli ve CFD teknolojisinde çok fazla zaman ve kaynak harcıyorlar. Günümüz şartlarında aerodinamik araştırma açısından rüzgar tüneli ve CFD ilk sırada yer alıyor.

Formula 1 araçlarında aerodinamik açıdan öne çıkan parçalar ön ve arka kanatlar. Bu iki parça, araçtaki downforce gücünün yaklaşık % 60'ını üretiyorlar. Geri kalan downforce gücünün büyük bölümü taban sayesinde üretiliyor. Ancak günümüz kurallarını baz alırsak ön ve arka kanat genel downforce gücünün % 40'ını oluştururken, taban ve difüzör gibi kısımlar % 60'ını oluşturuyorlar.

 

Bu kanatlar, yere basma gücü gereksinimine göre farklı şekillerde olabiliyor. Monaco gibi maksimum downforce gücü gereken yavaş pistlerde çok agresif kanat profilleri gerekirken, Monza gibi yüksek hızlı pistlerde kanatların etkisi, sürüklenme etkisinin azalması ve düzlükte hızın artması için düşürülüyor.

Günümüz Formula 1 araçlarında, süspansiyon kollarından pilot kaskına kadar tüm parçalar aerodinamik etkileri düşünülerek tasarlanıyorlar. Araç üzerindeki her parça, hava akımını etkiliyor. Havanın araç yüzeyinden plansız bir şekilde ayrılarak sürüklenme etkisini arttıran parçalar, aracın yavaşlamasına neden oluyor. 

Aslında, modern F1 araçlarına baktığınızda downforce seviyesini arttırma çalışmaları kadar, sürüklenmeyi azaltma ve hava akımını iyileştirmede de ciddi efor sarfediliyor. Bu kapsamda kanatların dış tarafına dikey kanatlar yerleştirilerek difüzör bölgesine doğru giden girdapların oluşması engelleniyor. Difüzör, aracın altından hızlı bir şekilde akan havanın arka tarafta dengelenmesini daha daha sakin bir şekilde çıkmasını sağlıyor. 

F1'de çalışan mühendisler her zaman kurallarda açık arıyorlar ve bu kapsamda varsa zekice aerodinamik çözümlerini araçlara ekliyorlar. Bu kapsamda çift katmanlı difüzör, F-kanat ve egzoz beslemeli difüzör gibi geçmişte kullanılan çözümler yasaklandılar. Ancak son senelerde DRS (Sürüklenmeyi Azaltan Sistem) keşfedildi ve hâlâ kullanılmaya devam ediyor. Bu sistem,  düzlüklerde arka kanadın ana parçasının düzlenmesiyle sürüklenmenin azalmasını ve düzlük hızının artmasını sağlıyor. Böylece takip eden araçlar, daha kolay geçiş yapabiliyorlar. Sistemin, arkadaki pilotun öndeki ile farkı 1 sn'nin altına düşürdüğünde pistin belli noktalarında kullanmasına izin veriliyor.

©Formula1.com

Slider
Liste

Williams FW40 ön kanat detay

Williams FW40 ön kanat detay
1/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Ferrari SF70H arka kanat

Ferrari SF70H arka kanat
2/74

Fotoğraf: Sutton Images

McLaren MCL32 arka kanat detay

McLaren MCL32 arka kanat detay
3/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Scuderia Toro Rosso STR12 T-kanat

Scuderia Toro Rosso STR12 T-kanat
4/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Red Bull Racing RB13 ön kanat detay

Red Bull Racing RB13 ön kanat detay
5/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Burun ve ön kanat, Esteban Ocon, Sahara Force India VJM10

Burun ve ön kanat, Esteban Ocon, Sahara Force India VJM10
6/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Williams FW40 arka süspansiyon ve arka kanat

Williams FW40 arka süspansiyon ve arka kanat
7/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Sahara Force India VJM10 arka kanat detay

Sahara Force India VJM10 arka kanat detay
8/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Mercedes-Benz F1 W08 arka kanat

Mercedes-Benz F1 W08 arka kanat
9/74

Fotoğraf: Mark Sutton

McLaren MCL32 burun ve ön kanat

McLaren MCL32 burun ve ön kanat
10/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Mercedes-Benz F1 W08 arka kanat detay

Mercedes-Benz F1 W08 arka kanat detay
11/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay

Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay
12/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Mercedes-Benz F1 W08 arka kanat detay

Mercedes-Benz F1 W08 arka kanat detay
13/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Ferrari SF70H burun ve ön kanat

Ferrari SF70H burun ve ön kanat
14/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Ferrari SF70H ön kanat detay

Ferrari SF70H ön kanat detay
15/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Ferrari SF70H arka kanat detay

Ferrari SF70H arka kanat detay
16/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Ferrari SF70H ön kanat detay

Ferrari SF70H ön kanat detay
17/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Ferrari SF70H arka kanat detay

Ferrari SF70H arka kanat detay
18/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Ferrari SF70H ön kanat detay

Ferrari SF70H ön kanat detay
19/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Renault Sport F1 Team RS17 ön kanat detay

Renault Sport F1 Team RS17 ön kanat detay
20/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Ferrari SF70H ön kanat detay

Ferrari SF70H ön kanat detay
21/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay

Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay
22/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay

Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay
23/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Mercedes-Benz F1 W08 arka kanat detay

Mercedes-Benz F1 W08 arka kanat detay
24/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Burun ve ön kanat detay Sebastian Vettel, Ferrari SF70H

Burun ve ön kanat detay Sebastian Vettel, Ferrari SF70H
25/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Ferrari SF70H ön kanat detay

Ferrari SF70H ön kanat detay
26/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Renault Sport F1 Team RS17 burun ve ön kanat

Renault Sport F1 Team RS17 burun ve ön kanat
27/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Scuderia Toro Rosso STR12 ön kanat detay

Scuderia Toro Rosso STR12 ön kanat detay
28/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Ferrari SF70H ön kanat detay

Ferrari SF70H ön kanat detay
29/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Sahara Force India VJM10 burun ve ön kanat

Sahara Force India VJM10 burun ve ön kanat
30/74

Fotoğraf: Mark Sutton

Force India dönüş kanatçığı

Force India dönüş kanatçığı
31/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Sahara Force India VJM10 ön kanat detay

Sahara Force India VJM10 ön kanat detay
32/74

Sahara Force India VJM10 arka kanat detay

Sahara Force India VJM10 arka kanat detay
33/74

Ferrari SF70H burun ve ön kanat

Ferrari SF70H burun ve ön kanat
34/74

Fotoğraf: Sutton Images

Ferrari SF70H ön kanat detay

Ferrari SF70H ön kanat detay
35/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Ferrari SF70H arka kanat detaylı

Ferrari SF70H arka kanat detaylı
36/74

Fotoğraf: Sutton Images

Renault Sport F1 Team RS17 motor kapağı kanatçıkları

Renault Sport F1 Team RS17 motor kapağı kanatçıkları
37/74

Fotoğraf: Sutton Images

Ferrari SF70H arka kanat detayı

Ferrari SF70H arka kanat detayı
38/74

Fotoğraf: Sutton Images

Mercedes-Benz F1 W08 t-kanat detayı

Mercedes-Benz F1 W08 t-kanat detayı
39/74

Red Bull Racing RB13 ön kanat detay

Red Bull Racing RB13 ön kanat detay
40/74

Fotoğraf: Sutton Images

Red Bull Racing RB13 arka kanat detay

Red Bull Racing RB13 arka kanat detay
41/74

Fotoğraf: Sutton Images

Ferrari SF70H arka kanat detay

Ferrari SF70H arka kanat detay
42/74

Fotoğraf: Sutton Images

Arka kanat detay, Felipe Massa, Williams FW40

Arka kanat detay, Felipe Massa, Williams FW40
43/74

Fotoğraf: Sutton Images

Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay

Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay
44/74

Fotoğraf: Sutton Images

Sahara Force India VJM10 arka kanat detay

Sahara Force India VJM10 arka kanat detay
45/74

Fotoğraf: Sutton Images

Mercedes-Benz F1 W08 burun ve ön kanat detay

Mercedes-Benz F1 W08 burun ve ön kanat detay
46/74

Fotoğraf: Sutton Images

Scuderia Toro Rosso STR12 T Kanat

Scuderia Toro Rosso STR12 T Kanat
47/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Sahara Force India VJM10 burun ve ön kanat detay

Sahara Force India VJM10 burun ve ön kanat detay
48/74

Fotoğraf: Sutton Images

Mercedes AMG F1 W08 ön kanat

Mercedes AMG F1 W08 ön kanat
49/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

McLaren MCL32 ön kanat detay

McLaren MCL32 ön kanat detay
50/74

Fotoğraf: Sutton Images

Red Bull Racing RB13 arka kanat detay

Red Bull Racing RB13 arka kanat detay
51/74

Fotoğraf: Sutton Images

Ferrari SF70H bargeboard

Ferrari SF70H bargeboard
52/74

Fotoğraf: Sutton Images

Force India VJM10 bargeboard detay

Force India VJM10 bargeboard detay
53/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

McLaren MCL32, bargeboard

McLaren MCL32, bargeboard
54/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Red Bull Racing RB 13, bargeboard

Red Bull Racing RB 13, bargeboard
55/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Mercedes AMG F1 barge board

Mercedes AMG F1 barge board
56/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Mercedes-Benz F1 W08 barge board detayı

Mercedes-Benz F1 W08 barge board detayı
57/74

Fotoğraf: Sutton Images

Red Bull Racing RB13 barge board detay

Red Bull Racing RB13 barge board detay
58/74

Fotoğraf: Sutton Images

Mercedes AMG F1 W08 barge board

Mercedes AMG F1 W08 barge board
59/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Red Bull Racing Rb13 sidepod ve barge board detay

Red Bull Racing Rb13 sidepod ve barge board detay
60/74

Fotoğraf: Sutton Images

Mercedes-Benz F1 W08 barge board detay

Mercedes-Benz F1 W08 barge board detay
61/74

Fotoğraf: Sutton Images

Scuderia Toro Rosso STR12 barge board

Scuderia Toro Rosso STR12 barge board
62/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Mercedes-Benz F1 W08 barge board detay

Mercedes-Benz F1 W08 barge board detay
63/74

Fotoğraf: Sutton Images

Mercedes-Benz F1 W08 barge board detay

Mercedes-Benz F1 W08 barge board detay
64/74

Fotoğraf: Sutton Images

Sahara Force India VJM10 barge board detay

Sahara Force India VJM10 barge board detay
65/74

Fotoğraf: Sutton Images

Ferrari SF70H barge board detay

Ferrari SF70H barge board detay
66/74

Fotoğraf: Sutton Images

Ferrari SF70H barge board detay

Ferrari SF70H barge board detay
67/74

Fotoğraf: Sutton Images

Ferrari SF70H barge board detay

Ferrari SF70H barge board detay
68/74

Fotoğraf: Sutton Images

Red Bull Racing RB13, sidepod and barge board detail

Red Bull Racing RB13, sidepod and barge board detail
69/74

Fotoğraf: Sutton Images

Renault Sport F1 Team RS17, barge board

Renault Sport F1 Team RS17, barge board
70/74

Fotoğraf: Giorgio Piola

Red Bull Racing RB13 barge board

Red Bull Racing RB13 barge board
71/74

Fotoğraf: Sutton Images

Mercedes-Benz F1 W08 Hybrid barge board detay

Mercedes-Benz F1 W08 Hybrid barge board detay
72/74

Fotoğraf: Sutton Images

Ferrari SF70H barge board detay

Ferrari SF70H barge board detay
73/74

Fotoğraf: Sutton Images

Mercedes-Benz F1 W08 barge board detay

Mercedes-Benz F1 W08 barge board detay
74/74

Fotoğraf: Sutton Images

Sonraki haber
Ocon: Mercedes, Force India ile ilk yılımdan memnun kaldı

Önceki haber

Ocon: Mercedes, Force India ile ilk yılımdan memnun kaldı

Sonraki haber

Teknik galeri: Sauber C36'nın 2017'deki gelişimi

Teknik galeri: Sauber C36'nın 2017'deki gelişimi
Yorumları görüntüle

Bu Haber Hakkında

Seri Formula 1
Editör Abdullah Çelik
Haber Türü Özel Haber