Formula 1
02 Tem
-
05 Tem
Etkinlik Bitti
09 Tem
-
12 Tem
FP1:
1 gün
R
Macaristan GP
16 Tem
-
19 Tem
FP1:
8 gün
R
70. Yıl Dönümü GP
06 Ağu
-
09 Ağu
FP1:
29 gün
03 Eyl
-
06 Eyl
FP1:
57 gün
17 Eyl
-
20 Eyl
Canceled
08 Eki
-
11 Eki
Canceled
R
Birleşik Devletler GP
22 Eki
-
25 Eki
FP1:
106 gün
29 Eki
-
01 Kas
FP1:
113 gün
12 Kas
-
15 Kas
FP1:
127 gün
R
Abu Dhabi GP
26 Kas
-
29 Kas
FP1:
141 gün
Konu

Formula 1'i tanıyalım

Formula 1'i tanıyalım: Aerodinami

paylaşım
yorumlar
Ekleyen:
2 Oca 2018 15:20

Formula 1'in en önemli bölümlerinden birisi kuşkusuz aerodinamidir. Takımlara ve pilotlara şampiyonluğu getiren özelliklerin başında aerodinami ve motorlar geliyor.

 

Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay
Mercedes-Benz F1 W08 ön kanat detay

Fotoğraf: Mark Sutton

Kısaca açıklamamız gerekirse aerodinaminin iki ana konusu vardır: Downforce (yere basma gücü) üreterek aracın lastiklerinin pist yüzeyine yapışık kalmasını sağlayıp virajlarda hızlı gitmesine yardımcı olmak, bir de aracın yavaşlamasına neden olan hava direnci ürünü olan drag etkisini (sürüklenme) azaltmak.

Aerodinami, yarış arabalarının tasarımlarında her zaman önemli olsa da, özellikle 1960'ların sonlarına doğru Formula 1'de büyük önem kazanmaya başladı. O dönemde takımlar, günümüzde popüler olan ön ve arka kanatların ilk örneklerini kullanmaya başladılar. Yarış araçları kanatları, uçaklarda bulunan kanatlarla tam olarak aynı prensipte ancak ters yönde çalışırlar. 

Kanadın iki tarafında, farklı hızlarda ilerleyen hava akımı basınç altında farklılaşır ve böylece ortaya Bernoulli'nin Prensibi olarak bilinen fizik kuralı ortaya çıkar. Bu basınç dengelenmeye çalıştıkça, kanat düşük basınç altında ilerlemeye çalışır. Uçaklar kanatları kendisini kaldırmak için kullanırken, yarış araçları ise tam tersi yerde tutmak için, yani downforce için kullanır. Modern Formula 1 araçları, aerodinamik yere basma gücü sayesinde virajlarda 3.5 g (kendi ağırlığının 3.5 katı) yanal dönme gücü üretebilir. Bu da teoride, yüksek hızda takla atabilecekleri manasına geliyor.

Kanatların ilk döneminde, hareketli olmaları ve çok yüksek bağlantılara sebep olmaları nedeniyle büyük kazalar yaşandı. 1970 sezonu kurallarında kanatların boyutunda ve yerleşim yerinde kısıtlamalara gidildi. Bu kurallar zamanla güncellense de, günümüzdeki kanatların ve yerleşimlerinin temeli atılmış oldu.

1970'lerin ortalarında ground effect (zemin etkisi) keşfedildi. Lotus mühendisleri, aracın altını zekice tasarlayarak daha fazla yere basma gücü üretmenin yolunu buldular. Zemin etkisinde aracın şasisi devasa bir kanat gibi işlev görüyordu ve bu sayede aracın yola yapışması sağlanıyordu. Bu felsefenin son örneği Gordon Murray tarafından tasarlanan Brabham BT46B oldu. Bu aracın arkasında soğutma pervanesine benzer bir pervane vardı ve bu tasarım inanılmaz seviyede yere basma gücü üretiyordu. Diğer takımların bu tasarımın yasallığını sorgulamalarının ardından, tek bir yarış sonrasında tasarım kaldırıldı. Çok geçmeden zemin etkisini azaltmak için kurallarda kısıtlamaya gidildi. İlk olarak aracın yanlarında yer alan ve düşük basınç alanını tutan etek kanatlar, ardından basamaklı tabanlar yasaklandılar. 

İlerleyen senelerde aerodinamik gelişim daha açık oldu. Artan hızlar ve çeşitli faktörlerle kurallar zaman zaman değiştirilip sertleştirilse de aerodinamik gelişim belli doğrultuda oldu.

Sonuç olarak günümüz aerodinamistleri, geçmişteki meslektaşlarına göre daha az özgür olduklarını düşünüyorlar. Sert kurallar, araç üzerindeki tüm parçaların boyutlarını, genişliklerini ve yüksekliklerini belirliyor. Yine de her bir kilogram yere basma gücü, tur zamanı açısından büyük önem taşıyor. Takımlar bunun için rüzgar tüneli ve CFD teknolojisinde çok fazla zaman ve kaynak harcıyorlar. Günümüz şartlarında aerodinamik araştırma açısından rüzgar tüneli ve CFD ilk sırada yer alıyor.

Formula 1 araçlarında aerodinamik açıdan öne çıkan parçalar ön ve arka kanatlar. Bu iki parça, geçmişte araçtaki toplam yere basma gücünün yaklaşık % 60'ını üretiyordu. Ancak günümüz kurallarını baz alırsak ön ve arka kanat genel downforce gücünün % 40'ını oluştururken, taban ve difüzör gibi kısımlar % 60'ını oluşturuyorlar. Yani son senelerde aracın yere basma gücü üretimi konusunda tabanın ve difüzörün büyük önem taşıdığını söyleyebiliriz. Aşağıdaki videoda 2018 yılındaki araca göre yere basma gücü dağılımını görüyorsunuz.

 

Bu kanatlar, yere basma gücü gereksinimine göre farklı şekillerde olabiliyor. Monaco gibi maksimum downforce gücü gereken yavaş pistlerde çok agresif kanat profilleri gerekirken, Monza gibi yüksek hızlı pistlerde kanatların etkisi, sürüklenme etkisinin azalması ve düzlükte hızın artması için düşürülüyor.

Günümüz Formula 1 araçlarında, süspansiyon kollarından pilot kaskına kadar tüm parçalar aerodinamik etkileri düşünülerek tasarlanıyorlar. Araç üzerindeki her parça, hava akımını etkiliyor. Havanın araç yüzeyinden plansız bir şekilde ayrılarak sürüklenme etkisini arttıran parçalar, aracın yavaşlamasına neden oluyor. 

Aslında, modern F1 araçlarına baktığınızda downforce seviyesini arttırma çalışmaları kadar, sürüklenmeyi azaltma ve hava akımını iyileştirmede de ciddi efor sarfediliyor. Bu kapsamda kanatların dış tarafına dikey kanatlar yerleştirilerek difüzör bölgesine doğru giden girdapların oluşması engelleniyor. Difüzör, aracın altından hızlı bir şekilde akan havanın arka tarafta dengelenmesini daha daha sakin bir şekilde çıkmasını sağlıyor. 

F1'de çalışan mühendisler her zaman kurallarda açık arıyorlar ve bu kapsamda varsa zekice aerodinamik çözümlerini araçlara ekliyorlar. Bu kapsamda çift katmanlı difüzör, F-kanat ve egzoz beslemeli difüzör gibi geçmişte kullanılan çözümler yasaklandılar. Ancak son senelerde DRS (Sürüklenmeyi Azaltan Sistem) keşfedildi ve hâlâ kullanılmaya devam ediyor. Bu sistem,  düzlüklerde arka kanadın ana parçasının düzlenmesiyle sürüklenmenin azalmasını ve düzlük hızının artmasını sağlıyor. Böylece takip eden araçlar, daha kolay geçiş yapabiliyorlar. Sistemin, arkadaki pilotun öndeki ile farkı 1 sn'nin altına düşürdüğünde pistin belli noktalarında kullanmasına izin veriliyor.

©Formula1.com

Slider
Liste

Front wing detail of the Ferrari SF1000

Front wing detail of the Ferrari SF1000
1/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Racing Point RP20 Front Wing

Racing Point RP20 Front Wing
2/32

McLaren MCL35 front wing end plates

McLaren MCL35 front wing end plates
3/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Front wing of the Ferrari SF1000

Front wing of the Ferrari SF1000
4/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Front wing of Max Verstappen, Red Bull Racing RB16

Front wing of Max Verstappen, Red Bull Racing RB16
5/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Racing Point front wing detail

Racing Point front wing detail
6/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

AlphaTauri front wing detail

AlphaTauri front wing detail
7/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Ferrari SF1000 technical detail

Ferrari SF1000 technical detail
8/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

McLaren MCL35 sidepods detail

McLaren MCL35 sidepods detail
9/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Mercedes F1 W11 front suspension detail

Mercedes F1 W11 front suspension detail
10/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Mercedes F1 W11 rear detail

Mercedes F1 W11 rear detail
11/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Mercedes F1 W11 rear detail

Mercedes F1 W11 rear detail
12/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Racing Point RP20, front wing detail

Racing Point RP20, front wing detail
13/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Ferrari SF1000 rear bodywork detail

Ferrari SF1000 rear bodywork detail
14/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Mercedes F1 W11 sidepods detail

Mercedes F1 W11 sidepods detail
15/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Detail of the Renault F1 Team R.S.20

Detail of the Renault F1 Team R.S.20
16/32

Fotoğraf: Sam Bloxham / Motorsport Images

Mercedes F1 W11 detail

Mercedes F1 W11 detail
17/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Nose detail of the Ferrari SF1000

Nose detail of the Ferrari SF1000
18/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Front aero detail on the Ferrari SF1000

Front aero detail on the Ferrari SF1000
19/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Ferrari SF1000 side floor detail

Ferrari SF1000 side floor detail
20/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Fromt wing aero detail of Alfa Romeo Racing C39

Fromt wing aero detail of Alfa Romeo Racing C39
21/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Bodywork detail of the AlphaTauri AT01

Bodywork detail of the AlphaTauri AT01
22/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Wing mirror aero detail on Alfa Romeo Racing C39

Wing mirror aero detail on Alfa Romeo Racing C39
23/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Red Bull Racing RB16 rear wing detail

Red Bull Racing RB16 rear wing detail
24/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Mercedes F1 W11 diffuser detail

Mercedes F1 W11 diffuser detail
25/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Rear detail of Lewis Hamilton's Mercedes F1 W11

Rear detail of Lewis Hamilton's Mercedes F1 W11
26/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Nose detail of the Renault F1 Team R.S.20

Nose detail of the Renault F1 Team R.S.20
27/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Bodywork detail of Esteban Ocon, Renault F1 Team R.S.20

Bodywork detail of Esteban Ocon, Renault F1 Team R.S.20
28/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Nose detail on Esteban Ocon, Renault F1 Team R.S.20

Nose detail on Esteban Ocon, Renault F1 Team R.S.20
29/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Alfa Romeo C39 detail

Alfa Romeo C39 detail
30/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Williams FW43 front detail

Williams FW43 front detail
31/32

Fotoğraf: Giorgi Piola

Wing mirror detail on the Ferrari SF1000

Wing mirror detail on the Ferrari SF1000
32/32

Fotoğraf: Mark Sutton / Motorsport Images

Sonraki haber
Tarihte bugün: Arrows, F1'den ayrılıyor

Önceki haber

Tarihte bugün: Arrows, F1'den ayrılıyor

Sonraki haber

Red Bull, 2018 sezonu öncesinde takım logosunu değiştirdi

Red Bull, 2018 sezonu öncesinde takım logosunu değiştirdi
Yorumları görüntüle

Bu Haber Hakkında

Seri Formula 1
Editör Abdullah Çelik