Formula 1 bütçe sınırı nedir, nasıl çalışır?

Formula 1 takımları harcamalarını kontrol altında tutmak, artan maliyetlerden kaçınmak ve takımlar arasında daha az fark olması ve daha dengeli grid olmasını teşvik etmek için bir bütçe sınırı altında çalışıyor. Bütçe sınırının ne olduğunu, tam olarak neleri içerdiğini ya da içermediğini anlatan bu rehberi sizler için hazırladık.

Formula 1 bütçe sınırı nedir, nasıl çalışır?
Haberi dinle

Oynamak için bir kuruş gerektirmeyen birkaç spor vardır. Koşu, yüzme ve güreş bu konuda akla ilk gelen sporlardan birkaçıdır. Motor sporları ve özellikle Formula 1 ise her zaman bunun tam karşısında yer alır. Doğası gereği, tek bir Grand Prix'yi hayata geçirmek için bile büyük meblağlar gereklidir. Pilotların çoğu varlıklı (veya onlarla bağlantılı) ailelerden geliyor. Onlar olmasaydı motor sporlarına ilk etapta giremezlerdi. Kendilerinin en iyisi olduğunu göstermeye hevesli markalar tarafından desteklenen araçlar, otomotiv teknolojisinin zirvesini temsil ediyor. Ve bu, yetersiz destekle kazanılamayacak bir mücadeledir.

Ve son dönemde, gezegendeki herhangi bir aile dahi küçük fedakarlıklarla büyük tasarruf yapabileceğini biliyor. Bu iki kelimeden (fedakarlık - tasarruf) hiç birisi, normalde rekabet içerisinde takımlara normal gelmiyor ancak kurallar onların kemerlerini sıkmalarına neden olabilir. Bütçe sınırı kuralları Formula 1'e diğer birçok spordan ve hatta diğer motor sporları kategorilerinden çok sonra gelse de, artık motor sporlarının zirvesinde oyunun büyük bir parçası oldu.

F1'deki Bütçe Sınırı nedir??

Bütçe sınırı, F1 takımlarının bir sene boyunca harcayabilecekleri para anlamına geliyor. Bu kural ilk olarak 2021'de hayata geçti. Pandemiden önce hazırlanan orijinal planda bütçe sınırının 175 milyon dolar olacağı belirlenmişti ancak COVID-19'un 2020 sezonunu vurmasının ve takımlardan bazılarının finansal açıdan sorunlar yaşamasının ardından bütçe sınırı 145 milyon dolara indirildi. 2022 ve 2023'te bu rakamın her sezon 5 milyon dolar daha düşürülmesi, sonrasında ise enflasyon oranına göre artış yapılması hedefleniyordu. Ancak, 2022'de küresel ekonomiyi vuran fiyat artışları sonucunda bu ayarlamalar şimdiden uygulanmaya başladı.

Bütçe sınırı neden uygulanıyor?

Bazı takımların devasa bütçeleri varken, diğerleri onlara göre çok daha az miktarda paralarla hayatta kalmaya çalışıyorlar. Pist üzerindeki performans, genelde harcanan para ile doğru orantılı olduğu için, daha fakir takımların büyük takımları hız açısından yakalamaları neredeyse imkansız oluyor. Bütçe sınırı ile uzun vadede takımların ayakta kalmaları ve büyük takımlarla farkları kapatmaları bekleniyor.

Bütçe sınırı ayrıca, tasarruf ve sürdürülebilirliğin vurgulandığı bir dünyada, birçok kişinin günahkar bir şekilde müsrif olarak gördüğü bir spor imajı için doğru yönde atılmış bir adımdır.

Spanish GP start

Spanish GP start

Photo by: Sam Bloxham / Motorsport Images

F1 bütçe sınırına neler dahil?

Araç performansı ilgili tüm harcamalar – ancak motorlar dahil değil – bütçe üst sınırına dahildir. Bunlar:

  • Araçtaki tüm parçalar (direksiyondan bijon somunlarına kadar)
  • Aracı yürütmek için gerekli her şey
  • Takım personellerinin çoğu
  • Garaj ekipmanları
  • Yedekleri
  • Taşımacılık giderleri
  • Aralarındaki her şey

Bu alanda odaklanılan en büyük alan, gelişim giderleri. Bu açıdan takımlar ne geliştirdiklerine, üretilen her bir parça için ne kadar harcadıklarına, ne kadar parçaya ihtiyaç duyduklarına ve harcama sınırını aşmadan ne kadar parça üretebileceğine bakıyor. 

F1 bütçe sınırına dahil olmayan alanlar

Bütçe sınırına dahil olmayan ancak büyük harcamalar yapılması gereken önemli alanlar bulunuyor. Bunlar:

  • Pilot maaşları
  • En yüksek maaş alan 3 yönetici/çalışanın maaşı
  • Seyahat giderleri
  • Pazarlama harcamaları
  • Mülkiyet ve yasal maliyetler
  • Katılım ve lisans ücretleri
  • F1 dışı yol aktiviteleri
  • Doğum ya da hastalık dönemi izinleri
  • Çalışan ikramiyeleri ve personel tıbbi yardımları
  • Motorlar - Motorlar dahil değil çünkü o konu oldukça karmaşık. Takımlardan bazıları kendi motorlarını üretirken, diğerleri bir üreticinden satın alıyorlar. Motor kuralları, ayrı bir şekilde yönetiliyor.
Singapore Grand Prix start

Singapore Grand Prix start

Photo by: Steve Etherington / Motorsport Images

F1 bütçe sınırını aşanlara ne tür cezalar verilir?

Raporlamayla ilgili usule ilişkin ihlallerin ötesinde, bütçe sınırı ihlalleri konusunda net bir çizgi var: belirlenen miktarın %5'i aşması. Bu rakamın altında kalanlar resmi olarak 'küçük fazla harcama' olarak tanımlanmaktadır.

Biraz yukarı çıktığımızda, maddi aşırı harcama bölümü var. Ancak bu çizginin iki tarafında hangi cezaların uygulanacağı açısından bazı belirsizlikler var.

Harcama konusu, yönetilmesi oldukça karmaşık bir alan olduğu için kurallar kasıtlı olarak her olayı farklı değerlendirecek şekilde yazıldı.

Bu açıdan hem hafif hem de büyük ihlallerde verilebilecek bir sürü olası ceza yöntemi bulunuyor: 2021 sezonundan puan kesintisi, yarışlardan men etme, para cezaları ve rüzgar tüneli test sınırlamaları.

Ancak bu konuda kilit bir farklılık bulunuyor. Bütçe sınırını %5'ten fazla aşarsanız, bu durumda tüm şampiyonadan men edilebilirsiniz.

Bütçe sınırı ihlalinde ne ceza verileceğini kim belirleyecek?

Tüm cezalar, FIA ve takımlar tarafından önerilen altı yargıçtan oluşan bir grup olan Bütçe Sınırı Yargılama Paneli tarafından verilecektir.

Austrian GP start

Austrian GP start

Photo by: Andy Hone / Motorsport Images

paylaşım
yorumlar
Sainz: "Kalan yarışlarda şampiyonluğa değil, 2023'e odaklanacağız"
Önceki haber

Sainz: "Kalan yarışlarda şampiyonluğa değil, 2023'e odaklanacağız"

Sonraki haber

Hyundai, Formula 1'e girmek için görüşmelere başladı

Hyundai, Formula 1'e  girmek için görüşmelere başladı